Ağız ve Diş Sağlığı

Ağız ve Diş Sağlığı

Ağız ve diş sağlığı, dişlerin, diş etlerinin ve ağız içerisindeki her dokunun işlevini korumaktır. Sağlıklı bir ağız ve dişlere sahip olmak beslenme ve konuşma fonksiyonları açısından önemlidir. Düzenli kontroller, diş fırçalama, diş ipi kullanımı hastalıklardan korunmanın temel unsurlarıdır.

Ağız ve diş sağlığı, birçok farklı hastalığın teşhisini koyarak tedavisini uygular. Diş çürükleri, apse, gingivit (diş eti iltihabı), aft, ağız kokusu, çene ve eklem rahatsızlıkları gibi birçok sorunun teşhis edilmesini sağlar. Bu tür hastalıkların önüne geçmek için ağız bakımını ihmal etmemek oldukça önemlidir.

Ağız ve Diş Sağlığı Nedir?

Ağız ve diş sağlığı, ağız içinde bulunan dokuların işlevselliğinin bozulmasını önleyen önemli bir tıbbi birimdir. Ağız, sindirim sisteminin başlangıç noktası olup besinlerin çiğnenmesi, sindirime hazırlanması ve konuşmanın düzgün bir biçimde sürdürülmesi gibi hayati işlevlere sahiptir.

Sağlıklı dişler estetik bir görünüm sağlamasının yanı sıra genel vücut sağlığı üzerinde de doğrudan rol oynar. Diş çürükleri, diş eti hastalıkları ve enfeksiyon gibi problemler tedavi edilmediği takdirde ciddi rahatsızlıklara sebebiyet verebilir.

Ağız ve Diş Sağlığı Bölümünün İlgilendiği Hastalıklar Nelerdir?

Ağız ve diş sağlığı sadece dişlerin değil diş etleri, çene yapısı ile ağız içindeki dokuların genel sağlığını kapsayan bir koruyucu diş hekimliği branşıdır. Tedavi edilen başlıca durumlar şunlardır:

• Diş kökü hastalıkları
• Diş eti hastalıkları
• İmplant
• Dolgu ve kanal işlemleri
• Total-Parsiyel protezler
• Diş çürükleri

Ağız ve diş sağlığı için özenli şekilde bakımlar yaparak meydana gelebilecek enfeksiyonların oluşumunu büyük ölçüde önleyebilirsiniz.

Diş Çürükleri ve Dolgu Uygulamaları

Diş çürükleri , diş minesinin bakteriler tarafından asidik hale getirilmesi sonucu oluşan bozulmalardır. Şekerli ve asidik yiyeceklerin sıkça tüketimi, yetersiz gelen ağız bakımları ile dişlerin düzenli fırçalanmaması gibi faktörler çürüklerin başlıca sebeplerindendir.

Çürükler, dişin yüzeyinde küçük bir oyuk şeklinde başlar. Ancak tedavi edilmezse zamanla dişin iç kısmına kadar ilerleyebilir ve diş kayıpları gibi daha büyük sorunlara yol açabilir.

Diş çürüklerinin tedavisinde en yaygın yöntem diş dolgusu uygulamasıdır. Dolgu, çürük nedeniyle kaybedilen diş parçasının yerine koyulması için kullanılan bir tedavi yöntemidir. İşlem, çürük bölgenin temizlenip kalan sağlıklı parçaya uygun bir dolgu malzemesiyle doldurulması ile uygulanır.

Diş Eti Hastalıkları

Diş etlerinde iltihaplanma ve enfeksiyonlara yol açan sağlık sorunları oldukça önemlidir. Kötü ağız hijyeni ve diş bakımına yeterince özen gösterilmemesi sonucu gelişen diş eti iltihapları zamanında tedavi uygulanmadığı takdirde diş kaybını meydana getirebilir.

• Diş eti hastalıkları (periodontit) : Periodontit dişleri çevreleyen dokuların zarar görmesine, dişin etrafındaki dokuların erimesine ve köklerin meydana çıkarak diş kaybına yol açmasıyla görülen sağlık sorunudur. Periodontitis belirtileri arasında diş eti kanaması, şişlik, dişlerde gevşeme ve ağrı olabilir.
• Gingivit: Gingivit ise diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve kanama ile kendini gösteren hastalıktır. Bu hastalığın en yaygın sebebi, düzenli diş fırçalanmaması ve diş ipi kullanılmaması sonucu ağızda biriken bakterilerin diş etlerini rahatsız etmesidir. Gingivit genellikle ağrısızdır ve çoğu kişi fark etmeden ilerleyebilir.
  
  

Kanal Tedavisi Gerektiren Durumlar

Kanal tedavisi , dişin iç kısmında bulunan damar dokusunun iltihaplanması durumunda uygulanan bir yöntemdir. Bu yöntem dişi çekmek yerine kurtarmak için yapılır. Kanal tedavisi gerektiren durumlar şunlardır:

• Derin diş çürükleri
• Diş apsesi ve enfeksiyonlar
• Diş travmaları ve kırılmalar
• Önceden yapılmış derin dolgular
• Dişlerde hassasiyet ve ağrı oluşumu

Sıcak ve soğuğa karşı aşırı hassasiyet ile geçmeyen zonklayıcı ağrı dişin sinir dokusunun hasar gördüğünü gösterebilir. Bu gibi durumlarda kanal tedavisi uygulanarak ağrı ortadan kaldırılabilir. Ayrıca kanal tedavisi yapılmazsa enfeksiyon giderek yayılabilir ve diş kaybı kaçınılmaz hale gelir.
 

İmplant Nedir?

Diş implantı, kişinin çiğneme yeteneği ve görünümünü iyileştirme amaçlı eksik bir dişin kök kısmına ait yapının vida benzeri yapay diş köküdür. Eksik dişi tamamlamak için kullanılır. Mukoza ve/veya periostun altına ya da kemiğin içine diş kökü görevi görecek olan bu yapı yerleştirilir.

İmplant Tedavisi Nedir?

İmplant, çene kemiğine yerleştirilen ve protezlere destek için yapılan yapay diş kökleridir. Eksik dişlerin yerine yapılan, uzun ömürlü ve yaşam boyu kullanılabilecek bu yapay köklerin üzerine yapılan sabit ya da hareketli protezler hastanın çiğneme fonksiyonunu ve estetiğini yerine getirir.

İmplant Tedavisi Hangi Durumlarda Uygulanır?

• Hiç diş olmayan alt ve üst çenelerde, aşırı kemik erimesi sonucunda hastanın tam protezini kullanamadığı durumlarda, protez yerleştirilen implantların üzerine oturtularak tutuculuğun artması sağlanır.
• Büyük azı dişlerin kaybında arka bölge dişsiz sonlanıyorsa, hastalara takılıp çıkarılabilen bir bölümlü protez yerine birkaç implant üzerine sabit bir köprü yapılabilir.
• Uzun dişsiz boşluklarda, yapılan köprülerin gövdelerinin uzun olması sorun oluşturmaktadır. Dişsiz bölgeye uygulanacak bir ya da birkaç implant ile uzun köprülerin desteği ve dayanıklılığı artırılabilir.
• Tek bir dişin kaybı durumunda, kaybolan dişin her iki yanındaki dişleri küçültmeye gerek kalmadan eksik diş yerine tek bir implant yerleştirilerek üzerine tek bir kaplama yapılabilir.

Diş İmplantı Yaptırmadan Önce Nelere Dikkat Edilmelidir?

İmplant, eksik olan dişlerin fonksiyon ve estetiğini tekrar sağlamak amacıyla çene kemiğine yerleştirilen yapay diş köküdür. İmplant vidaları belirli kalınlığı ve genişliği olan yapılardır. Bu nedenle implant konulması öngörülen bölgede, çene kemiğinin, bu implant vidasını kabul edecek yükseklik ve genişliğe sahip olması gerekmektedir.

Kemiğin kalitesi de implant başarısını etkileyen faktörlerden birisidir. Ayrıca tedaviden önce ve implant ağızda kaldığı sürece diş etlerinin tamamen sağlıklı olması gerekmektedir.

İmplant uygulamasında önemli olan ve başarıyı etkileyen en önemli faktörlerden birisi kemik yapısıdır. Kişi implant için uygun bir kemik dokusuna sahip olmalıdır. Kemik dokusunun tespiti sağlanmalı ve sonrasında implant planlaması yapılmalıdır. İmplant uygulaması öncesinde mutlaka klinik ve radyolojik muayene yapılması gerekmektedir.

İmplant için eğer kişinin kemik yapısı ve genel sağlık durumu uygunsa, üst yaş limiti yoktur. Sağlık yaştan çok daha önemli bir faktördür. . İmplant uygulaması sadece daha kemik gelişimi tamamlanmamış çok genç hastalarda tercih edilmemektedir.

İmplant süresi yapılacak diş sayısına bağlı olarak değişebilmektedir. Günümüzde gelişen teknoloji ile birlikte tedaviler oldukça kısa sürelerde tamamlanmaktadır. İmplantın yerleşimi sonrasındaki ağrı, normal diş çekiminden sonra duyulan ağrıdan farklı değildir.

Tedavinin problemsiz tamamlandığı vakalar da hastalar implantların varlığını bile hissetmeyecek kadar rahat olmaktadır. İmplant uygulaması sırasında hasta tercihine göre genel ya da lokal anestezi kullanılabilmektedir.

İmplant tedavisinden önce ve implant ağızda kaldığı sürece diş etlerinin sağlıklı olması gerekmektedir. Implantların kemik ile tam birleşmesini (osteointegration) sağlamak için iyileşme dönemi olan ilk 3-6 ay boyunca implant üstüne gelen yüklerin en aza indirgenmesi sağlanmalıdır.

Özellikle erken dönem iyileşmesi sırasında sigara kullanmak enfeksiyon riskini artırabilmektedir. Bunun için sigara kullanımı tavsiye edilmemektedir.

İmplantların ömrü birçok etkene bağlıdır. Hastanın ağız ve diş genel bakımını sağlayarak, sağlığını koruması ile implantlar ömür boyu kullanılabilmektedir. İmplantın ömrü açısından doğru bir şekilde günde 2 defa dişleri fırçalamak, diş ipi ve ağız gargarasının düzenli kullanmak gerekmektedir.

İmplantlar organizma için herhangi bir yan etkisi olmayan maddelerden yapılmış ve yıllardır yoğun araştırmalara tabi tutulmuşlardır. Bunlar genellikle titanyum gibi metallerdir ve hiç bir zaman canlı bir organizmanın parçası olmayan benzeri diğer maddelerdir. Bu yüzden vücut bunlara karşı antigen üretip, kalp ve böbrek nakillerinde olduğu gibi implantı reddetmesi mümkün olmamaktadır.

İmplant uygulaması yapacak olan hekimin deneyimi oldukça önemlidir. Diş hekiminin konusunda eğitimli ve deneyimli olmasına dikkat edilmelidir. İmplant kararı verilmişse bu konuda iyi bir araştırma yapılıp, doğru hekimin bulunması gerekmektedir.

İmplant Nasıl Uygulanır?

İmplant işlemi 5 adımda uygulanır. Bu adımlar şöyledir:

1. Muayene

Bu etap hastanın genel sağlık ve diş muayenelerinden oluşur. Eğer hastanın genel sağlık durumu implant yapılmasına elverişliyse, çekilecek özel bir röntgen ve ağızdaki dişlerin durumuna göre, kullanılacak implantın tipi ve uzunluğuna diş hekimi karar verir. Bu etapta implanta ve sonradan implantın üzerine yapılacak proteze karar verecek hekimin deneyimli olması çok önemlidir.

2. Operasyon

İmplantın yerleştirilmesi lokal anestezi ile yapılır. İşlem uygulanacak olan implantların sayısına bağlı olarak 30-90 dakika arasında sürebilir.

3. İyileşme etabı

İmplant yerleştirildikten sonra, kemikle bütünleşmesi için belli bir zaman geçmesi gerekmektedir. Bu süre 3-6 ay arasındadır. İyileşme safhasında gerekirse hastaya geçici bir protez yapılır. Hastalar uygulanan implantların üzerine çok yüklenmeden normal beslenmelerini sürdürürler. İyileşme süresi sırasında implantı uygulayan hekim belirli aralıklarla hastayı kontrollere çağırır ve gerek görürse tekrar bir röntgen isteyebilir.

4. İmplant üst yapısının yerleştirilmesi

İmplantlar genel olarak iki parçadan oluşmaktadır. Birinci parça çene kemiğine yerleştirilen silindir şeklindeki parçadır. Protez yapımı için kemik içindeki birinci parçayla uyumlanan abutment dediğimiz ikinci bir parça daha vardır.. İyileşme süresi tamamlanıp birinci parçanın etrafı tamamen sağlıklı kemikle sarıldıktan sonra üst yapı yerleştirilir.

5. Protezin yapılması

Üst yapının ölçüsü alınır. Protez bilinen yöntemlerle bitirilir.
 

Diş Kaplama Nedir?

Diş kaplama, dişlerde çok fazla madde kaybı nedeniyle, çürük-kırık gibi sebeplerle diş dokusu kaybı olduğunda veya estetik amaçlı olarak dişlerin kaplanmasıdır. Diş kaplama işlemi kişiye özel planlanmaktadır çünkü her insanın ağız ve diş yapısı farklıdır. Diş kaplama işlemi fonksiyonel veya estetik amaçlı olarak yapılabilmektedir. Estetik amaçlı hali ile diş çürükleri, kırılmış diş dolgusu, diş çekilmeleri ve ağızdaki boşlukların tedavi edilmesi durumlarında diş kaplama işlemi yapılabilmektedir.

Fonksiyonel amaçlı yapılan diş kaplamaları ise diş eksikliği, dişlerde madde kaybı ya da kırık, aşınmalar veya dişleri sağlamlaştırmak için yapılmaktadır.

Diş Kaplama Nasıl Yapılır?

Dişe tıpkı taç giydirirmiş gibi porselen giydirilen kaplama işlemi öncesinde dişte bazı hazırlıklar yapılmaktadır. Bu hazırlıklar kurona (kaplamaya) yer açmak içindir. Diş kaplama uygulaması kaplama çeşidine ve uygulama yapılacak diş sayısına göre tek seansta tamamlanabileceği gibi 10 gün kadar da sürebilmektedir. Uzman diş hekimleri tarafından gerekli muayene ve inceleme yapılarak kaplama çeşidi belirlenmektedir. Dişin ölçüsü alınarak laboratuvar ortamında kişiye ve o dişe özel olarak kuron hazırlanmaktadır. Hazırlanan kuron daha sonra uygun yöntemlerle dişe yapıştırılmaktadır.  

Kaplama Dişlerin Ömrü Ne Kadardır?

Kaplama dişlerin (kuronların) ömrü hastanın ağız ve diş bakımıyla çok yakından ilgilidir. Eğer hasta dişlerini çok iyi fırçalayıp diş ipi kullanmayı etmiyorsa, doğru ebsleniyorsa, düzenli diş muayenelerini aksatmıyorsa yapılmış kuronlar 10-15 sene kullanılabilmektedir.

Kaç Çeşit Kaplama Vardır?

Diş kaplama sürecinde kullanılan birçok farklı kaplama çeşidi bulunmaktadır. Bu kaplama çeşitlerinden hastaya en uygun olanı bulunarak işlem uygulanmaktadır. Diş kaplama çeşitleri genellikle yapısındaki malzemeden ismini almaktadır. Hastalar diş kaplamalarını güvenle uzun yıllar kullanabilmektedir. Kuronlar günümüzde ağırlıklı olarak iki türlü malzemeyle yapılmaktadır. Bunlar, metal destekli ve zirkonyum destekli kuronlar olarak ikiye ayrılmaktadır.

• Metal Destekli Diş Kaplama Nedir?

Altyapı olarak metal içeren bu kuronların dış kısmında porselen kullanılarak diş ile uyumlu bir görünüm sağlanmaktadır. Metal destekli diş kaplama sıkça tercih edilmektedir ve maliyet olarak daha uygundur.

• Zirkonyum Diş Kaplama Nedir?

Altyapı olarak zirkonyum denilen beyaz diş ile aynı renkteki malzeme kullanılmaktadır. Diş etiyle uyumu ve estetik açıdan oldukça üstün bir malzemedir. Zirkonyum diş kaplamalarda altyapıda koyu renkte bir metal olmaması sebebiyle dişe çok yakın bir görüntü sağlanabilmektedir.

Zirkonyum diş kaplamaları özel fırınlama işlemlerinden geçirildiği için sağlam ve dirençli bir yapıdadır. Doğal diş minesine benzemektedir. Metal yapı içermemektedir. Isı geçirgenliği daha az olduğu için sıcak ve soğuk hassasiyeti yaratmamaktadır. Ağız kokusunu azaltır ve diş etlerinde koyu renk bırakmamaktadır. Yüzeyi parlak ve pürüzsüz olması nedeniyle plak birikimine neden olmamaktadır. Zirkonyum, diş kaplama için kaliteli bir maddedir ve maliyeti de fazla olabilir ancak hasta konforunun yüksek olması sayesinde tercih edilen uygulamalardan biridir.

• Lamine Diş Kaplama Nedir?

Laminalar, kuron işleminden çok daha konservatif (koruyucu) bir yaklaşımdır. Diş dokusu sağlıklı, madde kaybı az ise, dişlerde minimal bir hazırlıkla lamina uygulanabilmektedir. Laminelerde malzeme olarak diş dokusuna en yakın, dolayısıyla en doğal görünümü veren empress diye adlandırılan sıkıştırılmış porselen kullanılmaktadır. Lamine diş kaplama son yıllarda sıkça tercih edilmektedir.

• Porselen Diş Kaplama Nedir?

Porselen diş kaplama işleminde dişler kaplamanın kalınlığına uygun bir şekilde törpülenmektedir. Törpülenen dişlerin kalıbı çıkarılarak diş teknisyenleri tarafından kaplama hazırlanmaktadır. 1 veya 2 hafta içinde hazırlanan kaplamalarla işleme başlanmaktadır. Lokal anestezi ile uygulanan kaplamanın dişe uyumu ve rengi incelenerek kaplama dişe sabitlenmektedir.

Kaplama Yapılan Diş Çürür mü?

İyi yapılmış kaplamaların altındaki dişler çürümez. Burada önemli olan bütün prosedürün hassasiyetle sürdürülmesidir. Çürüğe çok yatkın kişilerde kaplama işlemi dişleri koruma altına almak için uygulanabilmektedir. Bu nedenle iyi yapılmış kuronların çürüğü önlediği söylenebilmektedir. Burada kontrollere düzenli olarak gelmenin önemini de vurgulamak gerekmektedir. Ayrıca diş kaplama işleminin bu konuda deneyimli uzmanlar tarafından yapılması çok önemlidir.

Diş Kesilmeden Kaplama Yapılır mı?

Diş kesilmeden kaplama yapılmamaktadır ancak lamine yapılabilmektedir. Hastanın bu işleme uygun olup olmadığını değerlendirmek için ayrıntılı bir diş muayenesi yapılması gerekmektedir.

Kaplama Diş Nasıl Çıkarılır?

Kaplamaların çıkartılması bu iş için özel olarak tasarlanmış aletlerle (köprü sökücü) yapılabildiği gibi, kaplamalar tekrar kullanılmayacaksa eski kaplamalar kesilerek çıkartılabilmektedir. Klinik tecrübelere göre çok daha travmatik bulunan ikinci yöntem çok daha sık kullanılmaktadır.

Diş kaplamadan sonra nelere dikkat edilmeli?

Diş kaplama tedavisinden sonra yemek yemede bir kısıtlama bulunmamaktadır. Hasta kendi günlük hayatına dönebilmektedir. Uygulama sonrasında dişin üzerinde kalan yapıştırıcı kalıntıları rahatsızlık oluşturabilir ve bu kalıntılar günlük diş bakımı olan fırçalama ile kaybolmaktadır. Bu nedenle hastalara günlük ağız bakımının düzgünce yapılması önerilmektedir. Diş kaplama işlemi sonrasında ağız ve dişlerde hassasiyet olabilmektedir.